| Tür | İnternet ansiklopedisi |
| Kuruluş | 15 Ocak 2001 |
| Kurucu | Jimmy Wales, Larry Sanger |
| Dil | 300+ dil |
| Madde sayısı | 62+ milyon (toplam) |
| Lisans | CC BY-SA 3.0 |
| Merkez | San Francisco, ABD |
| Vakıf | Wikimedia Foundation |
Vikipedi (İngilizce: Wikipedia), Wikimedia Vakfı tarafından desteklenen, gönüllüler tarafından yazılan, özgürce erişilebilen çok dilli bir internet ansiklopedisidir.[1] Adını, web sitelerinin ortak düzenlenmesini mümkün kılan wiki teknolojisi ile İngilizce encyclopedia (ansiklopedi) kelimesinin birleşiminden alır.[2]
İngilizce sürümü 15 Ocak 2001 tarihinde Jimmy Wales ve Larry Sanger tarafından başlatılmıştır. Türkçe Vikipedi ise Aralık 2002’de kurulmuş olup günümüzde 500.000’i aşkın madde içermektedir.[3]
Vikipedi’nin kökenleri, 2000 yılında Jimmy Wales tarafından başlatılan Nupedia projesine dayanır. Nupedia, uzman akademisyenler tarafından yazılan ücretsiz bir çevrimiçi ansiklopedi olarak tasarlanmıştı. Ancak yavaş ilerleyen yazım süreci nedeniyle alternatif bir yaklaşım arandı.[4]
Larry Sanger, Ward Cunningham’ın geliştirdiği wiki konseptinin ansiklopedi yazımına uygulanabileceğini önerdi. 15 Ocak 2001’de wikipedia.com alan adı faaliyete geçti. İlk yılın sonunda 20.000’den fazla madde yazılmış ve 18 dilde sürüm oluşturulmuştu.[5]
2003 yılında kar amacı gütmeyen Wikimedia Foundation kurularak projenin yasal ve mali altyapısı oluşturuldu. Vakıf, Florida eyaletinde tescil edildi ve bağış yoluyla finanse edilmeye başlandı.
Vikipedi, gönüllü editörlerin katkılarıyla büyüyen bir projedir. Herhangi bir kayıtlı kullanıcı mevcut maddeleri düzenleyebilir veya yeni madde oluşturabilir. İçerik, topluluk tarafından belirlenen politikalar çerçevesinde şekillenir.
Projenin hiyerarşik bir yönetim yapısı yoktur; ancak belirli roller tanımlanmıştır:
Vikipedi’nin temel içerik politikaları üç sütun üzerine kuruludur:
“Vikipedi’nin amacı doğruyu bulmak değil, doğrulanabilir bilgiyi sunmaktır.” — Jimmy Wales
Vikipedi, MediaWiki adlı açık kaynaklı yazılım üzerinde çalışır. PHP programlama dili ile yazılmış olan bu platform, MySQL/MariaDB veritabanı kullanır.[6]
Sistem altyapısı dünya genelinde birden fazla veri merkezine dağıtılmış sunucularda barındırılır. Yüksek trafiğe dayanıklılık için Varnish önbellek katmanı, Linux işletim sistemi ve çok katmanlı CDN yapısı kullanılmaktadır.
Vikipedi, internet tarihinin en büyük ortak çalışma projelerinden biri olarak kabul edilir. Alexa verilerine göre uzun süre dünyanın en çok ziyaret edilen 10 web sitesinden biri olmuştur.[7]
Akademik çevrelerde referans kaynağı olarak doğrudan kullanımı tartışmalı olmakla birlikte, araştırma süreçlerinde başlangıç noktası olarak yaygın biçimde kullanılmaktadır. Birçok üniversite, öğrencilerini Vikipedi’ye katkıda bulunmaya teşvik eden programlar yürütmektedir.
Vikipedi çeşitli eleştirilere de konu olmaktadır:
Türkçe Vikipedi, Aralık 2002’de kurulmuş olup Vikipedi’nin en büyük dil sürümlerinden biridir. 500.000’den fazla maddeye sahip olan Türkçe sürüm, aktif editör topluluğuyla gelişmeye devam etmektedir.[8]
29 Nisan 2017 tarihinde Türkiye’den erişime engellenen Vikipedi, yaklaşık üç yıl süren yasakın ardından Aralık 2019’da Anayasa Mahkemesi kararıyla yeniden erişime açılmıştır.[9]